Özgün Araştırma

Karaciğerde Birikmiş Ağır Metal Düzeylerinin Kriptojenik Etiyoloji ile Wilson Hastalığı ve Diğer Etiyolojileri Açısından Farklılığı

10.4274/iksstd.2021.82712

  • Sinan Hatipoğlu
  • Abuzer Dirican
  • Mustafa Ateş
  • Muhammer Özgür Çevik
  • Önder Yumrutaş
  • Muhammet Ali Işık
  • Sezai Yılmaz

Gönderim Tarihi: 18.04.2021 Kabul Tarihi: 14.07.2021 İKSSTD 2021;13(3):184-193

Amaç:

Son evre karaciğer hastalığı (SEKH), karaciğer nakline (KN) yol açan yıkıcı bir klinik durumdur. SEKH’nin etiyolojisinde çeşitli hazırlayıcı faktörler mevcut olup hastaların önemli bir kısmında ise etiyoloji net olarak saptanamamaktadır (kriptojenik). Ağır metallerin karaciğerde birikmesi, SEKH’ye yol açan ancak kapsamlı bir şekilde araştırılmamış bir yatkınlık faktörüdür. Bu çalışmada; nadir görülen kalıtsal hastalıklar, enfeksiyonlar, tümörler ve kriptojenik gibi eşlik eden çeşitli etiyolojiler nedeniyle gelişen SEKH olgularının karaciğer dokusunda biriken ağır metal konsantrasyonları değerlendirildi.

Yöntem:

Bu prospektif çalışmada, elektif ve/veya acil KN uygulanan farklı etiyolojilere sahip SEKH mevcut olan hastaların rezeke edilmiş karaciğerindeki ağır metal konsantrasyonları değerlendirilmektedir. Dokuz adet ağır metalin (Hg, As, Zn, Cr, Pb, Cu, Ni, Mg, Fe) birikim değerleri atomik absorpsiyon spektrofotometresi ile değerlendirildi. Rezeke edilen karaciğerlerin histopatolojileri ve etiyolojileri, tıbbi kayıtlar ve/veya genetik danışma süreçlerinden elde edilen veriler kullanılarak değerlendirildi.

Bulgular:

Erkek/kadın oranı 33/15 idi. Çalışmamızın sonuçları değerlendirildiğinde; kriptojenik etiyolojisi olan hastalar da dahil olmak üzere rezeke edilen karaciğerlerdeki toplam ağır metal seviyeleri açısından istatistiksel anlamlılık görülmedi (p > 0,05). Bununla birlikte, Wilson hastalığı olan dört hastanın kurutulmuş karaciğer dokusunda bakır seviyeleri 250 uq/g üstündeydi. Rezeke karaciğerlerin histopatolojik incelemelerinde; dört hastada (%8) Wilson hastalığı, bir hastada tirozinemi (%2), on beş hastada kriptojenik etiyolojiye (%31), yirmidört hastada viral enfeksiyon (20’sinde hepatit B virüs enfeksiyonu, birinde hepatit C virüsü enfeksiyonu, 3’ünde aynı anda birden fazla viral enfeksiyon), 1’inde metastatik tümör, birinde tanımlanamayan otoimmün hastalık ve bir hastada ise polikistik karaciğer hastalığı vardı.

Sonuç:

SEKH olgularının karaciğerlerinde biriken toplam ağır metal seviyeleri, Wilson hastalığı için bakır seviyeleri dışında ayırıcı bir tanı aracı olarak görünmemektedir. Karaciğerdeki ağır metallerin hem standart hem de hastalık durumlarında ağır metal konsantrasyonlarının farklı rollerini açıklığa kavuşturmak için daha fazla deneysel araştırmaya ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Kriptojenik karaciğer yetmezliği, ağır metaller, Wilson hastalığı, karaciğer nakli, atomik absorpsiyon spektrofotometresi

Tam Metin (İngilizce)